In aanloop naar de geplande ontmoeting tussen Donald Trump en Vladimir Poetin in Alaska hebben Europese leiders een gezamenlijke verklaring afgelegd waarin ze hun zorgen uitspreken over de toekomst van Oekraïne. Ze eisen dat Kyiv betrokken wordt bij elke vredesonderhandeling en waarschuwen dat vrede zonder Oekraïne “doodgeboren” is. Maar achter deze diplomatieke woorden rijst een fundamentele vraag: hoe geloofwaardig zijn Europese landen eigenlijk als het gaat om vrede, mensenrechten en democratische waarden?
🎙️ De verklaring: principes of politiek?
De verklaring, ondertekend door leiders uit Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen, Finland en het Verenigd Koninkrijk, stelt dat “de route naar vrede niet kan worden bepaald zonder Oekraïne.” Ze roepen op tot een aanpak die diplomatie, militaire steun aan Kyiv en druk op Rusland combineert. De boodschap is duidelijk: Europa wil geen bilaterale deal tussen Trump en Poetin waarbij Oekraïne buitenspel staat.
President Zelensky reageerde dankbaar en stelde dat Oekraïne “de essentiële veiligheidsbelangen van onze Europese landen verdedigt.” Hij waarschuwde dat beslissingen zonder Kyiv “onwerkbaar” zijn.
Maar deze principiële toon roept bij veel mensen vragen op. Want als Europa zo hecht aan democratie en vrede, waarom steunde het dan de gewelddadige Maidan-opstand in 2014? Waarom zijn Europese landen betrokken geweest bij regimewissels in het Midden-Oosten en Afrika? En waarom lijkt hun inzet voor mensenrechten zo selectief?
🔥 Maidan: democratie of regime change?
In februari 2014 stonden Europarlementariërs Hans van Baalen en Guy Verhofstadt op het Maidanplein in Kiev, waar ze demonstranten opriepen om door te zetten tegen de regering van Viktor Janoekovytsj — een president die democratisch was verkozen. De opstand was gewelddadig, met meer dan 100 doden. Toch erkende de EU de nieuwe regering snel en versnelde het associatieproces met Oekraïne.
Critici noemen dit een klassiek voorbeeld van Westerse inmenging: een regime change onder het mom van democratische waarden. Rusland zag dit als een directe bedreiging en annexeerde kort daarna de Krim. De oorlog in Donbas volgde, en de spanningen escaleerden tot de grootschalige invasie in 2022.
🌍 Midden-Oosten en Afrika: dubbele standaarden?
Ook in andere delen van de wereld is het Europese beleid vaak tegenstrijdig. In het Midden-Oosten veroordeelt de EU mensenrechtenschendingen in Gaza, Syrië en Iran — maar onderhoudt nauwe banden met regimes als Saoedi-Arabië en Egypte. Wapenexporten naar conflictgebieden blijven doorgaan, ondanks interne kritiek.
In Afrika financiert de EU vredesmissies en humanitaire hulp, maar werkt ook samen met autoritaire regimes in ruil voor migratiebeheersing. In Mali, Niger en Burkina Faso leidde Westerse inmenging tot wantrouwen en staatsgrepen. Lokale media spreken van neokoloniale bemoeienis, terwijl Brussel spreekt van “stabiliteit en partnerschap.”
⚖️ Selectieve legitimiteit
De kern van de kritiek is dat Europese landen hun waarden — democratie, mensenrechten, vrede — vaak inzetten als retorisch instrument, maar in de praktijk strategisch en selectief toepassen. Ze steunen opstanden als die pro-Europees zijn, maar veroordelen revoluties die hun belangen schaden. Ze eisen respect voor grenzen, maar hebben zelf bijgedragen aan het verschuiven ervan — zoals in Oekraïne.
Deze dubbele moraal ondermijnt hun geloofwaardigheid. Want hoe kun je geloofwaardig pleiten voor vrede, als je zelf betrokken bent geweest bij gewelddadige regimewissels? Hoe kun je mensenrechten verdedigen, als je samenwerkt met regimes die die rechten systematisch schenden?
🧨 Trump, Poetin en de nieuwe realiteit
De geplande top tussen Trump en Poetin zet deze spanningen op scherp. Trump heeft eerder beloofd de oorlog in Oekraïne “binnen 24 uur” te beëindigen, mogelijk via een territoriale ruil. Maar zijn recente uitspraken — waarin hij Zelensky een dictator noemt — doen vermoeden dat hij zijn koers aan het wijzigen is.
Europese leiders vrezen dat Trump en Poetin een akkoord zullen sluiten zonder Kyiv, en zonder Europese betrokkenheid. Dat zou niet alleen Oekraïne marginaliseren, maar ook Europa zelf. Want als de VS en Rusland de nieuwe spelregels bepalen, wat blijft er dan over van de Europese invloed?
🧠 Conclusie: tijd voor zelfreflectie
De gezamenlijke verklaring van Europese leiders is een poging om hun waarden te verdedigen. Maar die waarden zijn pas geloofwaardig als ze consequent en universeel worden toegepast. Dat betekent:
- Geen steun aan regimewissels die democratie ondermijnen
- Geen samenwerking met regimes die mensenrechten schenden
- Geen selectieve verontwaardiging afhankelijk van geopolitieke belangen
Europa staat op een kruispunt. Wil het een geloofwaardige wereldspeler zijn, dan moet het zijn eigen verleden onder ogen zien — en zijn principes niet alleen verkondigen, maar ook naleven.
Soemo’s WijsNieuws 
Plaats een reactie