Rotterdam – Je zit in de metro richting Zuidplein. Je scrollt door je feed. Gaza. Extinction Rebellion. Woke. Klimaatpaniek. Politieke kreten. Iedereen lijkt boos. Iedereen lijkt overtuigd. En jij? Jij voelt dat er iets schuurt. Niet alleen in de wereld, maar ook in je hoofd. Alsof we met z’n allen in een mentale strijd zijn beland — en niemand weet meer precies waarvoor.
Welkom in 2025. Waar religie, politiek en activisme steeds meer op elkaar gaan lijken. Waar onderwijs niet meer leert om te denken, maar om te volgen. En waar het systeem ons niet alleen in de war brengt, maar misschien ook… voorbereidt.
🔍 Religie, politiek, activisme: zelfde patroon, andere verpakking
Cees Hamelink — mediawetenschapper en denker — zei het treffend: “Een politieke partij is net een kerkgemeenschap.” En als je goed kijkt, zie je het overal:
- Er is een waarheid.
- Er is een groep die die waarheid kent.
- En er is een ander — die fout zit.
In religie heet die ander een zondaar. In islam een kafir. In de geschiedenis een Untermensch. In de politiek een wappie, een fascist, een klimaatontkenner. De labels verschillen, maar het patroon is hetzelfde: wij zijn goed, zij zijn fout.
Dat is geen geloof. Dat is groepspsychologie. En het is gevaarlijk.
📚 Onderwijs: van denken naar volgen

We zijn opgegroeid met Cito-scores, toetsdruk en PowerPointless lessen. Filosofie? Eén uurtje per week. Kritisch denken? Alleen als het in het curriculum past. Het onderwijs heeft ons niet geleerd om te twijfelen, maar om te scoren.
En wat gebeurt er als je mensen niet leert denken? Dan gaan ze voelen. En wat vult dat rationele vacuĂĽm? Geloof. Ideologie. Spiritualiteit. Of gewoon: woede.
Het is geen toeval dat Gen Z massaal op TikTok zoekt naar zingeving. Of dat jongeren zich bekeren tot het christendom, de islam, of astrologie. We zijn op zoek. Niet naar feiten, maar naar betekenis.
📺 Media: herhaling is waarheid
We leven in een tijd waarin waarheid niet meer is wat logisch klinkt, maar wat vaak genoeg herhaald wordt. Dat heet het illusoir waarheidseffect. Je hoort iets honderd keer, en je brein denkt: zal wel kloppen dan.
De media doen hier vrolijk aan mee. Slogans als “Build Back Better”, “Eigen volk eerst”, “Je bent wat je eet” — ze klinken lekker, maar ze denken niet voor jou. Ze denken namens jou. En dat is gevaarlijk.
Want als je stopt met zelf nadenken, ben je klaar om te volgen. En wie volgt, kan ook gemobiliseerd worden. Voor een protest. Voor een strijd. Voor een oorlog.
🔥 XR, Gaza, Zionisme, Woke: emotie als brandstof
Kijk naar de grote thema’s van nu. Ze zijn niet rationeel. Ze zijn emotioneel.
- XR blokkeert wegen omdat de wereld vergaat.
- Gaza roept woede op, verdriet, schuld.
- Zionisme wordt verdedigd met trauma en identiteit.
- Woke is een strijd om erkenning — maar ook om macht.
Deze bewegingen zijn niet slecht. Ze zijn menselijk. Maar ze worden vaak gebruikt. Door media. Door politiek. Door algoritmes. Om jou te activeren. Niet om te begrijpen, maar om te vechten.
đź’° Economie: groei of dood
En dan is er nog de economie. Ons systeem is gebouwd op groei. Meer mensen, meer huizen, meer spullen. Maar wat als alles vol is? Wat als de markten verzadigd zijn? Wat als we niet meer kunnen bouwen?
Dan stopt de economie. En dat mag niet. Dus wat gebeurt er?
- Depopulatie wordt een thema.
- Conflicten worden geaccepteerd — als “natuurlijk”.
- Ruimte wordt gecreëerd — niet fysiek, maar economisch.
Het klinkt dystopisch, maar het is logisch. Als je het systeem niet verandert, moet je de mens veranderen. Minder mensen = minder druk = meer controle.
🧨 Zijn we aan het radicaliseren?
Ja. Maar niet met bommen en geweren. We radicaliseren mentaal.
- We denken in kampen.
- We praten in kreten.
- We voelen in extremen.
En dat is precies wat nodig is om een samenleving oorlogsrijp te maken. Niet per se voor een militaire oorlog. Maar voor een culturele, ideologische, economische strijd.
🏛️ De rol van het systeem
Sommige denkers stellen dat dit geen toeval is. Dat het systeem — via onderwijs, media en politiek — ons conditioneert:
- Om te volgen in plaats van te denken.
- Om te voelen in plaats van te begrijpen.
- Om te vechten in plaats van te verbinden.
Niet als een complot. Maar als een systeemdynamiek. Want een verdeelde samenleving is makkelijker te sturen. En een boze burger is makkelijker te mobiliseren.
đź§ Wat nu?
We kunnen twee dingen doen:
1. Meedoen.
Ons vastklampen aan onze waarheid. De ander demoniseren. Strijd voeren. En hopen dat we winnen.
2. Uitzoomen.
Zien dat we allemaal in hetzelfde systeem zitten. Dat we allemaal zoeken. Dat we allemaal mens zijn. En dat twijfel geen zwakte is, maar een kracht.
📣 Tot slot: een oproep
Aan jou. Aan mij. Aan iedereen in Rotterdam, Nederland, de wereld.
Laten we stoppen met denken in “wij” en “zij”. Laten we beginnen met denken. Echt denken. Twijfelen. Vragen stellen. Elkaar zien. Niet als zondaar, kafir of Untermensch — maar als mens.
Want als we dat niet doen, dan zijn we straks niet wakker. Maar verloren.



Plaats een reactie