Rotterdam — Stel je voor: je scrollt door je feed en ziet een video waarin jij iets zegt wat je nooit hebt gezegd. Je gezicht, je stem, je lichaam — alles lijkt echt. Maar jij hebt die video nooit opgenomen. Welkom in het tijdperk van deepfakes.
Terwijl AI steeds slimmer wordt, groeit ook de dreiging van digitale manipulatie. En Denemarken? Die pakt het groots aan. Het Scandinavische land heeft een wetsvoorstel gelanceerd dat burgers volledige eigendomsrechten geeft over hun digitale gelijkenis — van gezicht tot stem tot lichaamsdata. Geen AI-bedrijf mag jouw digitale zelf gebruiken zonder jouw toestemming. Punt.
Wat betekent dit voor jou, voor ons, voor Suriname, Nederland en Vlaanderen? Tijd om in te zoomen op deze digitale revolutie.
Advertentie
🤖 Wat zijn deepfakes eigenlijk?
Deepfakes zijn hyperrealistische video’s, audiofragmenten of afbeeldingen die met behulp van kunstmatige intelligentie worden gegenereerd. Ze kunnen mensen dingen laten zeggen of doen die ze nooit hebben gezegd of gedaan. Denk aan:
- Politici die uitspraken doen die nooit zijn gedaan
- BN’ers in nep-pornovideo’s
- Nep-audio van je baas die je vraagt geld over te maken
De technologie is indrukwekkend — en gevaarlijk. Want hoe weet je nog wat echt is?
🇩🇰 Denemarken zegt: “Jij bent eigenaar van jezelf”
Het Deense wetsvoorstel is revolutionair. Het stelt dat jouw digitale gelijkenis — je gezicht, stem en lichaam — jouw intellectuele eigendom is. Net zoals je auteursrecht hebt op een foto die je maakt, krijg je nu auteursrecht op jezelf.
Wat houdt dat in?
- AI-bedrijven mogen jouw gezicht of stem niet gebruiken zonder jouw toestemming
- Wordt jouw gelijkenis misbruikt? Dan kun je eisen dat het wordt verwijderd
- Je kunt zelfs schadevergoeding eisen — ook als je geen reputatieschade hebt geleden
Het voorstel is ingediend door de Deense minister van Cultuur, lid van de sociaal-democratische partij Socialdemokratiet. De partij staat voor sociale rechtvaardigheid en bescherming van burgerrechten — ook online.
đź“… Wanneer gaat dit in?
Het voorstel werd gepresenteerd in juni 2025 en kreeg brede aandacht in juli. Hoewel er nog geen officiële stemdatum is, lijkt er brede politieke steun te zijn. Verwacht wordt dat het parlement in het najaar van 2025 zal stemmen.
Als het wordt aangenomen, is Denemarken het eerste land ter wereld dat burgers auteursrecht geeft op hun eigen gezicht en stem.
🔥 Waarom is dit nodig?
De aanleiding? Een reeks deepfake-incidenten die Denemarken wakker schudden. Hoewel veel gevallen niet publiekelijk zijn uitgesplitst, zijn er meldingen van:
- Nepnaaktbeelden van gewone burgers
- Valse uitspraken van publieke figuren
- Deepfake-audio gebruikt voor oplichting
De minister van Cultuur noemde deze incidenten expliciet als reden voor het wetsvoorstel. Want psychisch geweld en digitale manipulatie zijn niet alleen een privéprobleem — ze zijn institutioneel.
🇳🇱 En Nederland dan?
Nederland heeft al te maken gehad met ernstige deepfake-incidenten. In 2024 werden tientallen BN’ers slachtoffer van deepfake-pornovideo’s. Zelfs prinses Amalia werd digitaal gemanipuleerd. De video’s circuleerden op internationale sites zoals MrDeepFakes.
De politie identificeerde een 73-jarige man uit Noord-Holland als maker, die werkte in opdracht van een Canadees. Er zijn minstens 15 aangiftes gedaan, maar veel content circuleert nog steeds online.
Toch ontbreekt in Nederland nog een wet die burgers eigendomsrechten geeft over hun digitale zelf. Wel is er politieke aandacht: partijen zoals D66, GroenLinks en Volt hebben zich uitgesproken over AI-ethiek. Maar concrete wetgeving? Die laat nog op zich wachten.
🇸🇷 Suriname: groeiende bezorgdheid, geen wetgeving
In Suriname is de situatie anders. Er zijn nog geen wetten die burgers beschermen tegen deepfakes of digitale identiteitsmisbruik. Maar de bezorgdheid groeit.
In juli 2025 werden Surinamers massaal misleid door realistische AI-afbeeldingen op sociale media. Veel mensen verwarren AI met gewone apps en herkennen deepfakes niet. De Surinaamse ICT Associatie heeft opgeroepen tot wetgeving, maar concrete stappen zijn nog niet gezet.
Ook buitenlandse deepfakes — zoals van Bollywood-sterren — gaan viraal in Suriname, wat leidt tot publieke verontwaardiging. Maar zonder wetgeving blijven slachtoffers machteloos.
🇧🇪 België: via Europa en Vlaanderen
België werkt via de Europese AI Act, die sinds februari 2025 van kracht is. Die wet verbiedt deepfakes met onaanvaardbaar risico en verplicht transparantie. Vlaanderen heeft daarnaast AI-geletterdheid verplicht gesteld voor ambtenaren.
Universiteiten zoals UGent onderzoeken hoe slachtoffers van deepfake-pornografie juridisch ondersteund kunnen worden. En België introduceert in 2026 een digitale identiteitskaart — al is die vooral administratief en geen bescherming tegen AI-misbruik.
⚖️ Kunnen er straffen volgen?
Ja. In Denemarken kan het verspreiden van deepfakes zonder toestemming leiden tot boetes of zelfs celstraffen. Vooral bij ernstige gevallen — zoals reputatieschade, chantage of politieke manipulatie — kunnen daders tot 2 jaar gevangenisstraf krijgen.
Het bijzondere aan de Deense wet is dat je geen reputatieschade hoeft aan te tonen. Het feit dat jouw identiteit is misbruikt is al voldoende voor juridische actie.
🧠Wat betekent dit voor jou?
Deze wetgeving verandert hoe we denken over onszelf in de digitale wereld. Het gaat niet meer alleen om privacy — maar om eigendom. Jij bent eigenaar van je gezicht, je stem, je lichaam. En dat betekent:
- Meer controle over je digitale aanwezigheid
- Snellere verwijdering van ongewenste content
- Juridische bescherming tegen misbruik
Voor influencers, zorgverleners, politici en gewone burgers is dit een gamechanger.
🌍 Internationale navolging?
Naast Denemarken zijn ook Nederland, Duitsland en Frankrijk bezig met wetgeving rond digitale identiteit. Maar ze zitten nog in de onderzoeks- of consultatiefase.
- Nederland: Discussiestuk gepubliceerd, consultatie in najaar 2025
- Duitsland: Verkennende fase, mogelijk wetsvoorstel in 2026
- Frankrijk: Juridische analyse, parlementaire hoorzittingen gepland
De Europese Unie werkt aan de AI Act, maar die geeft nog geen expliciete rechten op digitale identiteit. Wel verplicht die transparantie en labeling van deepfakes.
🧠Wat kunnen we leren?
Dat digitale identiteit geen luxe is, maar een mensenrecht. Dat psychisch geweld niet alleen thuis voorkomt, maar ook in instellingen, op platforms en in algoritmes. En dat empathie, vakmanschap en relationele veiligheid geen bijzaak zijn — maar de kern van goede zorg, goede politiek en goede technologie.
Denemarken laat zien dat het kan. Nu is het aan andere landen om te volgen.
Soemo’s WijsNieuws 
Plaats een reactie