Oligarchie of Democratie? Een Blik op Nederland

Rotterdam — Stel je voor: je woont in een land waar je mag stemmen, waar politici debatteren in de Tweede Kamer, en waar je elke dag nieuws kunt volgen via tientallen kanalen. Klinkt als een gezonde democratie, toch? Maar wat als die democratie vooral een façade is — een toneelstuk waarin de echte beslissingen achter gesloten deuren worden genomen door mensen die jij nooit hebt gekozen?

Steeds meer jonge mensen in Nederland, Vlaanderen en Suriname stellen zichzelf die vraag. En dat is niet zomaar. De wereld verandert razendsnel, en met die verandering groeit ook het gevoel dat we als burgers steeds minder grip hebben op wat er gebeurt. In dit artikel duiken we in de krachten achter de schermen: wie bepaalt eigenlijk de koers van ons land? En wat zegt dat over de toekomst van onze democratie?

Van stemrecht naar systeemdruk

We leren op school dat Nederland een parlementaire democratie is. Dat betekent: het volk kiest vertegenwoordigers, die maken wetten en controleren de regering. Maar in de praktijk blijkt dat systeem steeds minder transparant.

Politici zitten vast aan coalitieakkoorden, partijdiscipline en internationale afspraken. Veel beleid komt voort uit Europese richtlijnen, adviezen van ambtelijke top, of modellen van technocratische instituten. Denk aan het RIVM, het CPB, of de WRR. Deze instellingen zijn niet verkozen, maar hebben enorme invloed op wat er wel en niet gebeurt.

En dan is er nog de media.

Media: venster op de wereld of filter voor de macht?

Wie bepaalt wat jij weet over de wereld? In Nederland zijn de meeste grote nieuwsplatforms — zoals AD, De Volkskrant, Trouw, NU.nl en RTL Nieuws — eigendom van één Belgisch concern: DPG Media. Sinds de overname van RTL Nederland in 2025 is DPG de dominante speler in zowel print, online als televisie.

DPG is in handen van de familie Van Thillo, via hun holding Epifin. Er zijn geen beursgenoteerde aandelen, geen publieke controle. De redactionele lijnen worden bepaald door een kleine groep mensen, die via een stichting in Nederland opereren. Dat roept vragen op over mediamacht en diversiteit van geluiden.

Want als één concern bepaalt wat “nieuws” is, wie krijgt dan nog een podium?

Ongehoord Nederland en Raisa Blommestijn: het tegengeluid

In dat krachtenveld probeert Ongehoord Nederland (ON!) een alternatief te bieden. De omroep ontstond uit frustratie over de eenzijdigheid van de mainstream media en wil een “tegengeluid” laten horen. Een van de bekendste gezichten is Raisa Blommestijn, jurist en opiniemaker.

Raisa is uitgesproken: ze verzet zich tegen migratie, supranationale sturing en wat zij noemt “institutionele gaslighting”. In 2024 werd ze veroordeeld voor groepsbelediging na een racistische tweet, maar ze bleef strijden. Haar juridische kosten werden deels gedekt door ON!, wat leidde tot ophef en onderzoek door het Commissariaat voor de Media.

Critici noemen haar extreem, maar haar achterban ziet haar als een stem van verzet tegen een systeem dat steeds minder ruimte laat voor afwijkende meningen.

Zijn we een oligarchie geworden?

De Griekse denker Polybios beschreef al in de 2e eeuw v.Chr. hoe staatsvormen zich cyclisch ontwikkelen: van despotisme naar monarchie, naar aristocratie, republiek, democratie, oligarchie — en dan weer terug naar tirannie.

Als we die cyclus toepassen op Nederland, dan lijkt het erop dat we in de oligarchische fase zitten:

• Macht is geconcentreerd bij een kleine groep: mediamagnaten, ambtelijke top, lobbygroepen.
• Politieke keuzes worden gestuurd door modellen, experts en internationale afspraken.
• Het volk mag stemmen, maar voelt zich niet vertegenwoordigd.

Dat roept de vraag op: wie bestuurt ons eigenlijk nog?

De rol van internationale instellingen

Nederland is lid van de EU, de VN, de WHO, en heeft banden met het WEF. Deze organisaties bepalen mede ons beleid op het gebied van klimaat, gezondheid, migratie en digitalisering.

Veel wetgeving komt voort uit Europese richtlijnen. Denk aan stikstofbeleid, digitale ID’s, of het verbod op bepaalde pesticiden. Dat is niet per se slecht — internationale samenwerking kan nuttig zijn — maar het betekent wel dat nationale autonomie onder druk staat.

Raisa Blommestijn en anderen noemen dit “de opheffing van de nationale staat”. Ze pleiten voor soevereiniteit, culturele bescherming en controle over migratie. Of je het met haar eens bent of niet: het is een legitiem debat.

Groepsdenken en de menselijke natuur

Waarom volgen zoveel mensen het systeem zonder vragen te stellen? Dat heeft te maken met groepsdenken — een psychologisch mechanisme waarbij mensen zich aanpassen aan de meerderheid, uit angst voor uitsluiting.

In tijden van onzekerheid kiezen mensen voor veiligheid, comfort en conformisme. Dat maakt het moeilijk om afwijkende stemmen serieus te nemen. Wie tegen de stroom in zwemt, wordt al snel weggezet als “extreem”, “complotdenker” of “gevaarlijk”.

Maar geschiedenis leert dat verandering vaak begint bij een kleine groep die durft te twijfelen.

Moeten we de toekomst vrezen?

De Tweede Wereldoorlog was een dieptepunt in de menselijke geschiedenis. Ze ontstond uit economische crisis, politieke radicalisering, propaganda en angst. Die patronen zijn niet verdwenen — ze sluimeren onder de oppervlakte.

Maar we hebben ook geleerd. We hebben instituties, herinnering, en bewustzijn. Dat maakt ons waakzamer.

Of we de toekomst moeten vrezen, hangt af van onze bereidheid om te blijven denken, vragen stellen en verbinden. Niet vanuit angst, maar vanuit hoop.

Zoals Václav Havel ooit zei:

“Hoop is niet de overtuiging dat iets goed zal aflopen, maar de zekerheid dat iets zinvol is — ongeacht de uitkomst.”

Conclusie: water naar de zee, of wegbereiders?

Is het werk van Raisa Blommestijn en ON! zinloos? Draagt het water naar de zee?

Misschien — als je kijkt naar de macht van het systeem. Maar misschien ook niet — als je gelooft dat bewustzijn groeit, dat cycli doorbroken kunnen worden, en dat elke stem telt.

Wat zeker is: ze zijn onderdeel van een groter verhaal. Een verhaal over macht, media, menselijkheid en de vraag wie we willen zijn — als individu, als samenleving, als natie.

En dat verhaal verdient het om verteld te worden.