🎙️ Jihad, dollars en geopolitiek: Wie profiteert echt?

Rotterdam – We leven in een tijd waarin beelden sneller rondgaan dan verklaringen. Je ziet raketten, Toyota’s, iPhones en dollars in handen van strijders die zeggen te vechten voor religie of vrijheid. Maar wie beter kijkt, ziet patronen die wringen. Waarom richten jihadistische groepen hun wapens vaak op regimes die ook door het Westen als vijanden worden gezien, en zelden op Israël of Westerse doelen? Waarom duiken Westerse wapens en voertuigen op in handen van strijders die officieel “tegen” het Westen zijn?

Het roept een ongemakkelijke vraag op: zijn deze groepen werkelijk onafhankelijke bewegingen, of functioneren ze als marionetten in een groter geopolitiek spel?

Het verhaal van Jolani en HTS

Abu Mohammad al‑Jolani, ooit de leider van het al‑Nusra Front, later Hay’at Tahrir al‑Sham (HTS), is een voorbeeld van die paradox. Hij begon als jihadist gelieerd aan Al Qaida, vocht tegen Assad en andere rivalen, maar viel Israël nooit aan. Terwijl zijn ideologie Israël en het Westen als vijanden bestempelde, bleef zijn strijd lokaal.

In Idlib presenteert Jolani zich tegenwoordig als een “lokale oppositieleider”. Westerse denktanks en media hebben hem zelfs geïnterviewd, alsof hij een pragmatische politicus is. Dat voelt wrang: duizenden doden onder burgers, vooral moslims, en toch een zekere erkenning.

Hamas als excuustruus

Hamas in Gaza laat een ander patroon zien. Hun raketten en aanvallen legitimeren telkens nieuwe Israëlische militaire operaties. Voor Israël is Hamas een excuustruus: een reden om gebied in te nemen, infrastructuur te vernietigen en de bezetting verder uit te breiden.

Voor buitenstaanders lijkt Hamas een verzetsbeweging. Maar hun acties hebben vaak het tegenovergestelde effect: ze versterken Israëlische macht en verzwakken de Palestijnse bevolking.

Dollars, wapens en Toyota’s

Wie de beelden uit Syrië en Irak analyseert, ziet opvallende details:

• US‑dollars als standaard betaalmiddel voor buitenlandse strijders.
• Westerse wapens en voertuigen in handen van jihadisten, soms geleverd aan “gematigde oppositie”, soms via smokkel.
• Toyota pick‑ups, massaal en nieuw, als favoriete vervoersmiddel.
• iPhones en digitale filters in propagandavideo’s, waarmee onthoofdingen en aanslagen wereldwijd werden verspreid.

Het zijn geen toevalligheden. Ze wijzen op georganiseerde geldstromen en leveringen. En ze versterken het gevoel dat deze groepen indirect westerse belangen dienen.

Nigeria en de beschuldigingen tegen Frankrijk

In Nigeria en de Sahel circuleren al jaren beschuldigingen dat Frankrijk indirect Boko Haram zou financieren. Presidenten en politieke bewegingen hebben dit publiekelijk gezegd. Hard bewijs ontbreekt, maar het wantrouwen blijft.

Wat wél vaststaat: Boko Haram en ISWAP krijgen buitenlandse steun. Via smokkel, losgeld, informele financiële netwerken en soms donoren uit de Golf. Dat Frankrijk genoemd wordt, past in de bredere geopolitieke strijd: Niger en Burkina Faso verbraken hun samenwerking met Frankrijk en zochten steun bij Rusland. Beschuldigingen tegen Frankrijk versterken dat narratief.

9/11 en het wantrouwen

Het wantrouwen rond jihadistische groepen doet denken aan 9/11. Officiële onderzoeken concludeerden dat de Twin Towers instortten door vliegtuigen en branden. Maar alternatieve theorieën blijven circuleren: beelden zonder vliegtuigen, verhoudingen die niet kloppen, instortingen die lijken op gecontroleerde demolities.

Of je die theorieën gelooft of niet, ze tonen hetzelfde mechanisme: waar rook is, vermoeden mensen vuur. Grote geopolitieke gebeurtenissen roepen altijd de vraag op of er meer achter zit dan de officiële versie.

Cees Hamelink en de professionele leugenaars

De Nederlandse communicatiewetenschapper Cees Hamelink zei ooit dat er meer professionele leugenaars actief zijn voor politieke en machtsbelangen dan dat er journalisten zijn. Dat klinkt cynisch, maar kijk naar de voorbeelden:

• De verzonnen “couveuse‑baby’s” in Koeweit (1990).
• Colin Powell’s VN‑speech over massavernietigingswapens in Irak (2003).
• Propaganda rond Syrië en Libië.

Het zijn verhalen die miljoenen mensen overtuigden, maar later leugens bleken. Journalisten waren vaak te laat of te zwak om ze te ontmaskeren.

Proxy‑oorlogen en verborgen agenda’s

De strijd tegen Gaddafi, Assad en nu Traoré in Burkina Faso laat zien hoe jihadistische groepen vaak vechten tegen regimes die ook door het Westen als vijanden worden gezien. Hun financiering komt uit Golfstaten, smokkel en soms Westerse steun.

Het resultaat: regimes verzwakken, chaos ontstaat, en grootmachten grijpen hun kans. Voor Israël betekent dat een veiliger omgeving. Voor het Westen betekent het dat vijanden worden verzwakt zonder directe interventie.

Waarom dit verdacht voelt

• Ideologie vs. praktijk: Groepen roepen dat Israël en het Westen vijanden zijn, maar richten hun wapens elders.
• Financiering via bondgenoten: Geld komt uit landen die nauwe banden hebben met het Westen.
• Narratief in de media: Beelden van jihadistisch geweld overschaduwen andere dossiers, zoals Palestina.
• Herhaling van patronen: Van Afghanistan tot Syrië, telkens duiken dezelfde structuren op.

Het is geen bewijs van formele marionetten, maar het voelt wel zo. Hun acties zijn bruikbaar voor Westerse belangen, zelfs als ze dat zelf niet zo zeggen te bedoelen.

De rol van jongvolwassenen in dit verhaal

Voor een generatie die is opgegroeid met internet, memes en livestreams, is dit verhaal extra relevant. Je ziet de beelden direct, zonder filter. Je herkent patronen sneller. Je voelt dat er iets niet klopt.

Het wantrouwen in officiële verhalen is geen zwakte, maar een teken van kritisch denken. Het betekent dat je doorziet dat geopolitiek vaak draait om belangen, niet om idealen.

Conclusie

Zijn Hamas en HTS marionetten van het Westen? Formeel niet. Functioneel wel. Hun acties dienen vaak de belangen van Israël en Westerse bondgenoten, of ze dat nu willen of niet.

Het is een paradox die moeilijk te verteren is: duizenden doden onder burgers, vooral onder onschuldigen, en toch een geopolitieke bruikbaarheid die hen erkenning oplevert.

Voor wie in Rotterdam, Paramaribo of Antwerpen naar de wereld kijkt, is dit geen abstracte theorie. Het is een realiteit die je dagelijks ziet in nieuwsbeelden, sociale media en politieke debatten.

Slotgedachte

Misschien is het zoals Hamelink zei: er zijn meer professionele leugenaars dan journalisten. Maar dat betekent niet dat we blind hoeven te zijn. Het herkennen van patronen, het benoemen van paradoxen en het stellen van vragen is de eerste stap naar helderheid.

En helderheid is precies wat nodig is in een wereld waar rook vaak meer verhult dan onthult.